تبلیغات
آموزشکده فنی و حرفه ای سما - شیراز - آیین‌های رمضانی ایرانیان
 
دفتر فرهنگ اسلامی سما شیراز _ پسرانه

آیین‌های رمضانی ایرانیان

نوشته شده توسط :کمیته فرهنگی
پنجشنبه 21 مرداد 1389-09:23 ق.ظ

آیین‌های رمضانی ایرانیان

 

ماه رمضان از دیرباز، حال و هوای ویژه‌ای را برای مردم این مرز و بوم به ارمغان آورده است.در شهرهای مختلف ایران هم آداب و رسوم گوناگونی در این ماه برگزار می‌شده است.مطلب حاضر، به گوشه‌ای از آداب و سنن ماه رمضان در شهرهای مختلف می‌پردازد

ماه رمضان، ماه تعاون، همیارى، صله ی رحم، دستگیری از بینوایان، زدودن کینه ها، دوری از کبر و خودخواهی و ماه عمل به صفات حسنه و بریدن از ناپسندی هاست. ماه رمضان، گریان و داغدار از بزرگترین مصیبتی است که عالم انسانی به خود دیده است، ماه شهادت و عزای مولای متقیان، علی(ع) است.

این همه ویژگی که ماه رمضان در خود جای داده، سبب شده است که این ماه مبارک در فرهنگ دینی و ادب رسمی و فرهنگ شفاهی مسلمانان به ویژه ایرانیان جایگاه ممتازی داشته باشد. تنها توجه به غزلیات حافظ و تعبیرات نغز و دلکشی که از ماه رمضان دارد کافی است که اهمیت این ماه عزیز در گستره ی فرهنگ و ادب مکتوب را دریابیم.این پیر خراباتی رمضان را مهمانی عزیز می‌پندارد و عبادت و همنفسی با این ماه را موهبتی بزرگ می‌داند و مستی از می‌عشق را از برکات رمضان می‌شمارد

زان می‌عشق کزو پخته شود هر خامى
گرچه ماه رمضان است بیاور جامى
روزها رفت که دست من مسکین نگرفت
زلف شمشادقدی ساعد سیم اندامى
روزه هر چند که مهمان عزیزست ای دل
صحبتش موهبتی دان و شدن انعامى 

اما آنچه بیش از همه اهمیت دارد، دلبستگی مردم به ماه مبارک رمضان است.هر لحظه از این ماه با فرهنگ و زندگی مردم گره خورده است و در فرهنگ مردم، ماه رمضان نمود ویژهای دارد. یادآوری گوشه هایی از آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در گذشته و حال، چنان جذبه ای پدید می‌آورد که به قول شیخ اجل سعدی علیه الرحمه

آن شکرخنده که پرنوش دهانی دارد
نه دل من که دل خلق جهانی دارد 


 


کوتاه سخن آن‌که، ماه رمضان از دیرباز، حال و هوای ویژه‌ای را برای مردم این مرز و بوم به ارمغان آورده است.در شهرهای مختلف ایران هم آداب و رسوم گوناگونی در این ماه برگزار می‌شده است.مطلب حاضر، به گوشه‌ای از آداب و سنن ماه رمضان در شهرهای مختلف می‌پردازد.

آذربایجان
در ماه رمضان برخی از آداب و سنت‌های مردم آذربایجان شرقی متمایز از دیگر مناطق كشور بوده و منحصراً به این خطه از ایران اسلامی تعلق دارد.در شهر‌های مختلف آذربایجان شرقی، دو سنت «قاباخلاما» و «كیسه‌ تیکمه» با گذشت اعصار و سالیان متمادی همچشان پابرجاست و به خصوص قاباخلاما، با جدیت اجرا می‌شود.‏


مردم آذربایجان شرقی از نیمه ماه شعبان یعنی پانزده روز پیش از آغاز رمضان، خود را برای استقبال از این ماه آماده می‌كنند.مردم این استان ضمن نظافت و خانه تكانی، از چند روز مانده به ماه رمضان به پیشواز این ماه می‌روند كه در زبان محلی بدان «قاباخلاما » گویند.
در خلخال نیز رسم بر این است كه مردم تا چند روز مانده به ماه رمضان، خانه‌های خود را تعمیر و سفیدكاری می‌كنند و فرش‌های خود را می‌شویند.‏
قاباخلاما
قاباخلاما سنتی است كه پیش از ماه رمضان اجرا می‌شود تا همه جا برای حضور در میهمانی بزرگ خداوند و استقبال از ماه مبارک آماده و پاكیزه باشد.از جمله فعالیت‌ها در این زمینه، نظافت و غبار روبی مساجد با همكاری مردم و ائمه جماعات مساجد است كه از سال‌های دور در دیار آذربایجان برگزار می‌شود.‏
در برخی از نقاط آذربایجان، به دنبال حلول ماه مبارك رمضان، مردم به خانه علما و بزرگان دینی می‌روند و فرا رسیدن بهار قرآن را به آنها تبریك می‌گویند.‏
یكی از اصلی ترین آیین‌های مرسوم در میان مردم آذربایجان شرقی این است كه افراد فامیل، دوستان و‌ آشنایان در اولین ماه رمضان پس از فوت افراد فامیل، همسایگان، دوستان و اشنایان، به منزل خانواده‌‌های داغدار آنان كه بستگان خود را به تازگی از دست داده‌اند، رفته و به آنها تسلیت می‌گویند.هدف از این رسم دلداری دان به افرادی است که قرار است برای اولین بار، شاهد جای خالی عزیزانشان بر سر سفره افطار باشند.

رویت هلال
پیشینه رویت هلال ماه در روستاهای آذربایجان شرقی حكایت‌های جالبی دارد.
پیش از اینكه رادیو و تلویزیون وارد جامعه ایران شود، روستاییان برای رویت هلال ماه به پشت بام‌ها می‌رفتند و ساعت‌ها منتظر می‌ماندند.همزمان چندین سوار را هم به روستاها و شهرهای اطراف می‌فرستادند تا خبر رویت هلال ماه را بیاورد.‏
نیمه رمضان
از جمله مراسم ویژه این استان در ماه مبارك رمضان این است كه روز پانزدهم ماه، جوانان در خانه‌ها را می‌كوبند و با شعری به زبان محلی می‌گویند:” پانزدهم ماه رمضان میهمان شماییم." در این هنگام صاحبخانه به‌اندازه توانایی خود، سنجد و گردو یا هر خوراكی دیگری كه در خانه باشد، به آن‌ها می‌دهد.‏
كیسه‌ تیکمه
در برخی از روستاهای آذربایجان شرقی از جمله حومه شبستر، مراغه، تسوج و اهر، مراسم «كیسه‌ تیکمه » در روزهای خاص این ماه متداول است.
آخرین جمعه ماه رمضان، ۲۷ ماه رمضان یا آخرین پنجشنبه این ماه، روزی است كه در نقاط مختلف استان، زنان و دختران گرد هم می‌آیند و هر خانواده برای خود كیسه‌ای می‌دوزد.
سپس مقداری پول در این كیسه‌ها می‌گذارند، بر آن دعا می‌خوانند، فوت می‌كنند و آن را تا سال دیگر در صندوقچه خود نگاه می‌دارند.این كیسه را «بركت كیسه سی » می‌نامند و اعتقاد دارند بدین صورت، هرگز دچار فقر و بی‌پولی نخواهند شد.‏
پیراهن فاطمه
در برخی از روستاهای آذربایجان شرقی، در روز جمعه آخر ماه رمضان، زنانی كه بچه دار نمی‌شوند، هنگام عصر به مسجد می‌روند و دو ركعت نماز حاجت به جا می‌آورند.
سپس از مسجد خارج می‌شوند و به منزل هفت زن كه اسم آنها فاطمه است، می‌روند و از هركدام یك تكه پارچه می‌گیرند.آنها از پارچه‌های یاد شده، پیراهنی بچه گانه به نام «پیراهن فاطمه» می‌دوزند و نزد خود نگاه می‌دارند و عقیده دارند تا ماه رمضان سال آینده حتماً بچه دار خواهند شد.‏
در توابع شهرستان مراغه نیز رسم بر این است كه حدود دو هفته مانده به ماه مبارك رمضان، هر خانواده متناسب با توان خود، حیوانی قربانی می‌كند و گوشت آن را به صورت پخته و در یخچال یا به صورت «قورما » نگاه می‌دارد.این خانواده‌ها تا پایان ماه رمضان در مراسم سحر و افطار، از گوشت حیوان قربانی شده استفاده می‌كنند و عقیده دارند بركت خانه آنها افزایش می‌یابد.‏

 





نظرات() 


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ:



آرشیو:


طبقه بندی:


آخرین پستها:


پیوندها:


پیوندهای روزانه:


صفحات جانبی:


نویسندگان:


ابر برچسبها:


آمار وبلاگ:







The Theme Being Used Is MihanBlog Created By ThemeBox